Από τα πολλά

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το  “Δεν σε θέλω πια” ή "Από τα πολλά" ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Το “Δε σε θέλω πια” είναι διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού "Mbraccia a me!.." (Αγκάλιασέ με) των Vincenzo Di Chiara-Antonio Barbieri με ελληνικούς στίχους. H παρτιτούρα περιλαμβάνεται στην έκδοση "La Tavola Rotonda" (Κυριακάτικη λογοτεχνική, εικονογραφημένη, μουσική εφημερίδα), στο τεύχος του 1908. Το “Piedigrotta”, το οποίο διαβάζουμε στον τίτλο της εφημερίδας, αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού. Το “Mbraccia a me” ηχογραφήθηκε από τους Figli di Ciro (βλ. εδώ και εδώ), τον Pasquale Sirabella (βλ. εδώ), τον Piero Orsatti (βλ. εδώ), τον Diego Giannini (βλ. εδώ), τον Vittorio Parisi (βλ. εδώ), τον Raffaele Balsamo (βλ. εδώ).

Όπως σημειώνει ο Γιώργος Κοκκώνης και η Μαρία Ζουμπούλη στο ένθετο που συνοδεύει τη μουσική έκδοση "Η Σμύρνη και η Σμυρνιά" (2013): «Tο “Δε σε θέλω πια” είναι ιταλική καντσονέτα που στην πρώτη της εκδοχή ουδεμία σχέση έχει αισθητικά με την σμυρναίικη διασκευή του: αν το χαρακτηρίσουμε “δυτικό”, συσκοτίζουμε την δυναμική μέσα στην οποία υιοθετήθηκε από τους Σμυρνιώτες, και η οποία αποτελεί ίσως το βασικότερο συστατικό του πρωτότυπου ύφους που δημιούργησαν, πέρα και πάνω από οργανολογικά ζητήματα ή διαστηματικές επιλογές. Στην δυναμική αυτή θα πρέπει να προσθέσουμε όμως και ένα άλλο ουσιαστικό χαρακτηριστικό του σμυρναίικου ύφους: το πλαίσιο της επιτέλεσης, που φέρνει μουσικούς και κοινό σε μια μεταξύ τους κοινωνία γεμάτη ένταση, πάθος και χαρά της ζωής».

Ο Μένιος Καλυβιώτης (2015) αναφέρει: «Στην παρούσα μελέτη, εντοπίστηκε μία σπάνια ηχογράφησή του με τούρκικα λόγια, που συμπεριλαμβάνεται στις ηχοληψίες που έκανε το 1910 ο A. Clarke. Είναι το τραγούδι "Boycottage cantossi" που, όπως φαίνεται στους πίνακες, ηχογραφήθηκε στην Δράμα από την Βικτώρια. Το "cantossi" του τίτλου υποδηλώνει ότι πιθανότατα προέρχεται ή χρησιμοποιήθηκε στο μουσικό θέατρο».

Στην παρτιτούρα που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο S. Christidis στην Κωνσταντινούπολη το τραγούδι αποδίδεται (στίχοι-μουσική) στον Β. Δ. Σιδερή, ενώ στο εξώφυλλο της παρτιτούρας που εκδόθηκε από τον οίκο Φέξη αναγράφεται «Μουσική εκ του ιταλικού» και "V. Di Chiara".

Επίσης, σύμφωνα με την παρτιτούρα που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη με τίτλο "Τα δένδρα", το ναπολιτάνικο τραγούδι "Mbraccia a me!" σε διασκευή Θεόφραστου Σακελλαρίδη και με άλλους στίχους των Μπάμπη Άννινου και Γιώργου Τσοκόπουλου συμπεριελήφθη στην επιθεώρηση "Παναθήναια" του 1909.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός:
Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Barbieri Antonio Ελληνικοί στίχοι: Σιδερής Β. Δ. (;)]
Ερμηνευτής:
Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη
Χρονολογία Ηχογράφησης:
05/07/1910
Τόπος Ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Favorite
Αριθμός Καταλόγου/Σειράς:
1-59031
Αριθμός Μήτρας:
3950-t
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
2:54
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Fav_1_59031_ApoTaPolla
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Από τα πολλά", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=4410

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το  “Δεν σε θέλω πια” ή "Από τα πολλά" ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Το “Δε σε θέλω πια” είναι διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού "Mbraccia a me!.." (Αγκάλιασέ με) των Vincenzo Di Chiara-Antonio Barbieri με ελληνικούς στίχους. H παρτιτούρα περιλαμβάνεται στην έκδοση "La Tavola Rotonda" (Κυριακάτικη λογοτεχνική, εικονογραφημένη, μουσική εφημερίδα), στο τεύχος του 1908. Το “Piedigrotta”, το οποίο διαβάζουμε στον τίτλο της εφημερίδας, αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού. Το “Mbraccia a me” ηχογραφήθηκε από τους Figli di Ciro (βλ. εδώ και εδώ), τον Pasquale Sirabella (βλ. εδώ), τον Piero Orsatti (βλ. εδώ), τον Diego Giannini (βλ. εδώ), τον Vittorio Parisi (βλ. εδώ), τον Raffaele Balsamo (βλ. εδώ).

Όπως σημειώνει ο Γιώργος Κοκκώνης και η Μαρία Ζουμπούλη στο ένθετο που συνοδεύει τη μουσική έκδοση "Η Σμύρνη και η Σμυρνιά" (2013): «Tο “Δε σε θέλω πια” είναι ιταλική καντσονέτα που στην πρώτη της εκδοχή ουδεμία σχέση έχει αισθητικά με την σμυρναίικη διασκευή του: αν το χαρακτηρίσουμε “δυτικό”, συσκοτίζουμε την δυναμική μέσα στην οποία υιοθετήθηκε από τους Σμυρνιώτες, και η οποία αποτελεί ίσως το βασικότερο συστατικό του πρωτότυπου ύφους που δημιούργησαν, πέρα και πάνω από οργανολογικά ζητήματα ή διαστηματικές επιλογές. Στην δυναμική αυτή θα πρέπει να προσθέσουμε όμως και ένα άλλο ουσιαστικό χαρακτηριστικό του σμυρναίικου ύφους: το πλαίσιο της επιτέλεσης, που φέρνει μουσικούς και κοινό σε μια μεταξύ τους κοινωνία γεμάτη ένταση, πάθος και χαρά της ζωής».

Ο Μένιος Καλυβιώτης (2015) αναφέρει: «Στην παρούσα μελέτη, εντοπίστηκε μία σπάνια ηχογράφησή του με τούρκικα λόγια, που συμπεριλαμβάνεται στις ηχοληψίες που έκανε το 1910 ο A. Clarke. Είναι το τραγούδι "Boycottage cantossi" που, όπως φαίνεται στους πίνακες, ηχογραφήθηκε στην Δράμα από την Βικτώρια. Το "cantossi" του τίτλου υποδηλώνει ότι πιθανότατα προέρχεται ή χρησιμοποιήθηκε στο μουσικό θέατρο».

Στην παρτιτούρα που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο S. Christidis στην Κωνσταντινούπολη το τραγούδι αποδίδεται (στίχοι-μουσική) στον Β. Δ. Σιδερή, ενώ στο εξώφυλλο της παρτιτούρας που εκδόθηκε από τον οίκο Φέξη αναγράφεται «Μουσική εκ του ιταλικού» και "V. Di Chiara".

Επίσης, σύμφωνα με την παρτιτούρα που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη με τίτλο "Τα δένδρα", το ναπολιτάνικο τραγούδι "Mbraccia a me!" σε διασκευή Θεόφραστου Σακελλαρίδη και με άλλους στίχους των Μπάμπη Άννινου και Γιώργου Τσοκόπουλου συμπεριελήφθη στην επιθεώρηση "Παναθήναια" του 1909.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός:
Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Barbieri Antonio Ελληνικοί στίχοι: Σιδερής Β. Δ. (;)]
Ερμηνευτής:
Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη
Χρονολογία:
05/07/1910
Τόπος:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Favorite
Αριθμός Σειράς:
1-59031
Αριθμός Μήτρας:
3950-t
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
2:54
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Fav_1_59031_ApoTaPolla
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Από τα πολλά", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=4410

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης