Μια Πριγκηπιώτισσα

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το  “Μια πριγκηπιώτισσα” ή “Φασουλιώτισσα” ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Οι ελληνικές εστουδιαντίνες, οι οποίες εμφανίζονται τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, είναι αυτές οι οποίες πρωταγωνιστούν σε αυτές τις οικειοποιήσεις. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί τέσσερεις ηχογραφήσεις:

- “Φασουλιώτισσα”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, Gramophone 1555y–3-14588, Κωνσταντινούπολη, Ιούνιος 1910
- “Μια Πριγκηπιώτισσα”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, Gramophone 1642y–3-14110, Κωνσταντινούπολη, 3 Ιουλίου 1910 (επανέκδοση: Victor 63521-A). Την ευθύνη της ηχογράφησης είχε ο ηχολήπτης Arthur Clarke
- “Πριγκηπιώτισσα”, Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη, Favorite 3949-t–1-59039, Κωνσταντινούπολη, 5 Ιουλίου 1910 (επανέκδοση: Columbia E 6077)
- “Φασουλιώτισσα”, Λυμπερόπουλος, Victor B 21301–72933, Νέα Υόρκη, 20 Δεκεμβρίου 1917

Στην τελευταία ηχογράφηση, του 1917 στη Νέα Υόρκη, το τραγούδι εκτελεί η στρατιωτικού τύπου ορχήστρα υπό την διεύθυνση του Nathaniel Shilkret (γεννημένου ως Natan Schüldkraut), Αμερικανού συνθέτη και μαέστρου με εβραϊκή καταγωγή από το Lviv της σημερινής Ουκρανίας. Οι δύο ελληνικές εκδοχές, εκτός από τον τίτλο, παρουσιάζουν μικροδιαφορές στο στίχο.

Το τραγούδι αποτελεί ελληνική διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού με τίτλο "So' turnato", σε μουσική του Rodolfo Falvo (1873–1937) και στίχους του Alessandro Cassese (1876–1916). Το τραγούδι διασκεύασε ο Νικόλαος Κόκκινος με ελληνικούς στίχους του Βασίλειου Σιδερή, όπως προκύπτει από την παρτιτούρα που εκδόθηκε στην Αθήνα από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη με τίτλο "Η Φασουλιώτισσα" και αναγράφει "Διασκευή: Ν. Κοκκίνου".

Το "So' turnato" ηχογραφήθηκε —πιθανότατα για πρώτη φορά— το 1907 στο Μιλάνο από την Annita Di Landa και ορχήστρα για την Gramophone Concert Record (11105b–X 93113). Ηχογραφήθηκε, επίσης, στη δισκογραφία των 78 στροφών από τον Pasquale Sirabella (Era Grand Record 42527, Νάπολη, μάλλον μεταξύ 1907–1912), τον Francesco Daddi (Columbia 4936-1–E675, περίπου Οκτώβριος 1910), τον Diego Giannini, τη Lina Cavalieri (Pathé 62011, 1917).

H παρτιτούρα του τραγουδιού περιλαμβάνεται, μαζί με 8 ακόμα παρτιτούρες τραγουδιών του συνθέτη, στην έκδοση "Piedigrotta, Falvo - Settembre 1907" (σελ. 16–17), η οποία κυκλοφόρησε στη Νάπολη τον Σεπτέμβριο του 1907 από τον οίκο il Cafè-Chantant (βλ. και εδώ). Επίσης, εκδόθηκε και από τον οίκο La Canzonetta των Capolongo-Feola (Νάπολη 1907).

Το “Piedigrotta” αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός:
Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Cassese Alessandro Ελληνικοί στίχοι: Σιδερής Βασίλειος ;]
Ερμηνευτής:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Χρονολογία Ηχογράφησης:
03/07/1910
Τόπος Ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Victor
Αριθμός Καταλόγου/Σειράς:
63521-A
Αριθμός Μήτρας:
1642y
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
2:41
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Vi_63521_MiaPringipiotissa
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μια Πριγκηπιώτισσα", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=4371

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το  “Μια πριγκηπιώτισσα” ή “Φασουλιώτισσα” ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Οι ελληνικές εστουδιαντίνες, οι οποίες εμφανίζονται τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, είναι αυτές οι οποίες πρωταγωνιστούν σε αυτές τις οικειοποιήσεις. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Στην ελληνική ιστορική δισκογραφία έχουν εντοπιστεί τέσσερεις ηχογραφήσεις:

- “Φασουλιώτισσα”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, Gramophone 1555y–3-14588, Κωνσταντινούπολη, Ιούνιος 1910
- “Μια Πριγκηπιώτισσα”, Ελληνική Εστουδιαντίνα, Gramophone 1642y–3-14110, Κωνσταντινούπολη, 3 Ιουλίου 1910 (επανέκδοση: Victor 63521-A). Την ευθύνη της ηχογράφησης είχε ο ηχολήπτης Arthur Clarke
- “Πριγκηπιώτισσα”, Εστουδιαντίνα Χριστοδουλίδη, Favorite 3949-t–1-59039, Κωνσταντινούπολη, 5 Ιουλίου 1910 (επανέκδοση: Columbia E 6077)
- “Φασουλιώτισσα”, Λυμπερόπουλος, Victor B 21301–72933, Νέα Υόρκη, 20 Δεκεμβρίου 1917

Στην τελευταία ηχογράφηση, του 1917 στη Νέα Υόρκη, το τραγούδι εκτελεί η στρατιωτικού τύπου ορχήστρα υπό την διεύθυνση του Nathaniel Shilkret (γεννημένου ως Natan Schüldkraut), Αμερικανού συνθέτη και μαέστρου με εβραϊκή καταγωγή από το Lviv της σημερινής Ουκρανίας. Οι δύο ελληνικές εκδοχές, εκτός από τον τίτλο, παρουσιάζουν μικροδιαφορές στο στίχο.

Το τραγούδι αποτελεί ελληνική διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού με τίτλο "So' turnato", σε μουσική του Rodolfo Falvo (1873–1937) και στίχους του Alessandro Cassese (1876–1916). Το τραγούδι διασκεύασε ο Νικόλαος Κόκκινος με ελληνικούς στίχους του Βασίλειου Σιδερή, όπως προκύπτει από την παρτιτούρα που εκδόθηκε στην Αθήνα από τον εκδοτικό οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη με τίτλο "Η Φασουλιώτισσα" και αναγράφει "Διασκευή: Ν. Κοκκίνου".

Το "So' turnato" ηχογραφήθηκε —πιθανότατα για πρώτη φορά— το 1907 στο Μιλάνο από την Annita Di Landa και ορχήστρα για την Gramophone Concert Record (11105b–X 93113). Ηχογραφήθηκε, επίσης, στη δισκογραφία των 78 στροφών από τον Pasquale Sirabella (Era Grand Record 42527, Νάπολη, μάλλον μεταξύ 1907–1912), τον Francesco Daddi (Columbia 4936-1–E675, περίπου Οκτώβριος 1910), τον Diego Giannini, τη Lina Cavalieri (Pathé 62011, 1917).

H παρτιτούρα του τραγουδιού περιλαμβάνεται, μαζί με 8 ακόμα παρτιτούρες τραγουδιών του συνθέτη, στην έκδοση "Piedigrotta, Falvo - Settembre 1907" (σελ. 16–17), η οποία κυκλοφόρησε στη Νάπολη τον Σεπτέμβριο του 1907 από τον οίκο il Cafè-Chantant (βλ. και εδώ). Επίσης, εκδόθηκε και από τον οίκο La Canzonetta των Capolongo-Feola (Νάπολη 1907).

Το “Piedigrotta” αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Δημιουργός:
Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Cassese Alessandro Ελληνικοί στίχοι: Σιδερής Βασίλειος ;]
Ερμηνευτής:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Χρονολογία:
03/07/1910
Τόπος:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Victor
Αριθμός Σειράς:
63521-A
Αριθμός Μήτρας:
1642y
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
2:41
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
Vi_63521_MiaPringipiotissa
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Μια Πριγκηπιώτισσα", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=4371

Σχετικά τεκμήρια

Δείτε επίσης