Νινόν, Νινέτα

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το “Νινόν Νινέτα” ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Οι ελληνικές εστουδιαντίνες, οι οποίες εμφανίζονται τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, είναι αυτές οι οποίες πρωταγωνιστούν σε αυτές τις οικειοποιήσεις. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Το “Νινόν Νινέτα” ηχογραφείται στην Κωνσταντινούπολη στη 1 Μαρτίου 1909, για λογαριασμό της Gramophone, με την Ελληνική Εστουδιαντίνα. Την ευθύνη της ηχογράφησης είχαν οι ηχολήπτες Fred Gaisberg και Hugh Murtagh.

Στην ελληνική παρτιτούρα που κυκλοφόρησε, με τίτλο "Νινόν-Νινέττα" (και στα γαλλικά Ninon-Ninette), από τις εκδόσεις Χρηστίδη στην Κωνσταντινούπολη, το τραγούδι αποδίδεται (μουσική και στίχοι) στον Χ. Χ. Όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο της παρτιτούρας, αποτέλεσε επιτυχία της Σμυρναίικης Εστουδιαντίνας του Βασίλη Σιδερή. Στην τέταρτη σελίδα της παρτιτούρας αναγράφονται και άλλοι στίχοι, που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα ηχογράφηση, στα ελληνικά και γαλλικά.

Όπως επισημαίνουν οι Γιώργος Κωνστάντζος, Θωμάς Ταμβάκος και Αθανάσιος Τρικούπης (2014: 150–151), Χ. Χ. ήταν το ψευδώνυμο που χρησιμοποιούσε ο συνθέτης Σωτήριος Γκρεκ.

Το τραγούδι καταγράφεται από την Στέλλα Επιφανίου-Πετράκη στα "Λαογραφικά της Σμύρνης" (τόμος Ε΄, σελ. 83 και 80 αντίστοιχα α' και β' έκδοση) και στην παράγραφο των ελαφρών τραγουδιών.

Πρόκειται για ελληνική διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού "'E spingole frangese", σε μουσική του Enrico De Leva (1867–1955) και στίχους του Salvatore Di Giacomo (1860–1934). Η ναπολιτάνικη παρτιτούρα του τραγουδιού εκδόθηκε το 1888 στο Μιλάνο από τις εκδόσεις Ricordi. Στον τίτλο της έκδοσης πληροφορούμαστε πως το τραγούδι παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ “Piedigrotta”. Το “Piedigrotta” αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού. Η ιταλική πρωτότυπη εκδοχή του τραγουδιού φαίνεται να έχει ηχογραφηθεί πλείστες όσες φορές, τόσο στο γραμμόφωνο όσο και σε κυλίνδρους.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Salvatore Di Giacomo Ελληνικοί στίχοι: Χ. Χ. (Γκρεκ Σωτήριος) ;]
Ερμηνευτής:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Χρονολογία Ηχογράφησης:
01/03/1909
Τόπος Ηχογράφησης:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Gramophone Concert Record
Αριθμός Καταλόγου/Σειράς:
2-14333
Αριθμός Μήτρας:
12305b
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
3:25
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
GramoCR_2_14333_Ninon_Nineta
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Νινόν, Νινέτα", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=5025

Πρόκειται για μία από τις πολλές περιπτώσεις που υπογραμμίζουν τις στενές σχέσεις Νάπολης – Σμύρνης. Το “Νινόν Νινέτα” ανήκει σε ένα corpus ηχογραφημένων τραγουδιών, στα οποία οι Έλληνες πρωταγωνιστές δανείστηκαν μουσική ή/και στίχο από προϋπάρχοντα ναπολιτάνικα. Οι ελληνικές εστουδιαντίνες, οι οποίες εμφανίζονται τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, είναι αυτές οι οποίες πρωταγωνιστούν σε αυτές τις οικειοποιήσεις. Άλλωστε, ούτως ή άλλως η συνθήκη των μαντολίνων, των κιθάρων, των μαρς, της φωνητικής πολυφωνίας και του bel canto φωνητικού ιδιώματος αποτελούν χαρακτηριστικά που φανερώνουν τις σχέσεις μεταξύ του ναπολιτάνικου και του ελληνόφωνου αστικού λαϊκού τραγουδιού. Η δισκογραφία αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο στην έρευνα και στην κατανόηση των σχέσεων αυτών.

Το “Νινόν Νινέτα” ηχογραφείται στην Κωνσταντινούπολη στη 1 Μαρτίου 1909, για λογαριασμό της Gramophone, με την Ελληνική Εστουδιαντίνα. Την ευθύνη της ηχογράφησης είχαν οι ηχολήπτες Fred Gaisberg και Hugh Murtagh.

Στην ελληνική παρτιτούρα που κυκλοφόρησε, με τίτλο "Νινόν-Νινέττα" (και στα γαλλικά Ninon-Ninette), από τις εκδόσεις Χρηστίδη στην Κωνσταντινούπολη, το τραγούδι αποδίδεται (μουσική και στίχοι) στον Χ. Χ. Όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο της παρτιτούρας, αποτέλεσε επιτυχία της Σμυρναίικης Εστουδιαντίνας του Βασίλη Σιδερή. Στην τέταρτη σελίδα της παρτιτούρας αναγράφονται και άλλοι στίχοι, που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα ηχογράφηση, στα ελληνικά και γαλλικά.

Όπως επισημαίνουν οι Γιώργος Κωνστάντζος, Θωμάς Ταμβάκος και Αθανάσιος Τρικούπης (2014: 150–151), Χ. Χ. ήταν το ψευδώνυμο που χρησιμοποιούσε ο συνθέτης Σωτήριος Γκρεκ.

Το τραγούδι καταγράφεται από την Στέλλα Επιφανίου-Πετράκη στα "Λαογραφικά της Σμύρνης" (τόμος Ε΄, σελ. 83 και 80 αντίστοιχα α' και β' έκδοση) και στην παράγραφο των ελαφρών τραγουδιών.

Πρόκειται για ελληνική διασκευή του ναπολιτάνικου τραγουδιού "'E spingole frangese", σε μουσική του Enrico De Leva (1867–1955) και στίχους του Salvatore Di Giacomo (1860–1934). Η ναπολιτάνικη παρτιτούρα του τραγουδιού εκδόθηκε το 1888 στο Μιλάνο από τις εκδόσεις Ricordi. Στον τίτλο της έκδοσης πληροφορούμαστε πως το τραγούδι παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ “Piedigrotta”. Το “Piedigrotta” αφορά σε μία από τις πιο διάσημες και παλαιότερες θρησκευτικές γιορτές που πραγματοποιούνταν στη Νάπολη. Κατά την διάρκεια της γιορτής ένας μουσικός διαγωνισμός λάμβανε χώρα, ο οποίος κατά τον 19ο αιώνα μετατράπηκε σε δυναμικό φεστιβάλ. Το εν λόγω φεστιβάλ πήρε τη μορφή εμπορικού μηχανισμού, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και προώθηση του ναπολιτάνικου τραγουδιού. Η ιταλική πρωτότυπη εκδοχή του τραγουδιού φαίνεται να έχει ηχογραφηθεί πλείστες όσες φορές, τόσο στο γραμμόφωνο όσο και σε κυλίνδρους.

Έρευνα και κείμενο: Λεονάρδος Κουνάδης και Νίκος Ορδουλίδης

Στιχουργός:
[Ναπολιτάνικοι στίχοι: Salvatore Di Giacomo Ελληνικοί στίχοι: Χ. Χ. (Γκρεκ Σωτήριος) ;]
Ερμηνευτής:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Ορχήστρα-Εκτελεστές:
Ελληνική Εστουδιαντίνα
Χρονολογία:
01/03/1909
Τόπος:
Κωνσταντινούπολη
Γλώσσα:
Ελληνικά
Εκδότης:
Gramophone Concert Record
Αριθμός Σειράς:
2-14333
Αριθμός Μήτρας:
12305b
Διάρκεια Ηχογραφήματος:
3:25
Θέση Ηχογραφήματος:
Δισκοθήκη Αρχείου Κουνάδη
Μορφή:
Δίσκος 10'' (25 εκατοστών)
Πηγή:
Αρχείο Κουνάδη
Αναγνωριστικό:
GramoCR_2_14333_Ninon_Nineta
Δικαιώματα:
cc
Παραπομπή:
Αρχείο Κουνάδη, "Νινόν, Νινέτα", 2019, https://www.vmrebetiko.gr/item?id=5025

Δείτε επίσης